Nowy dokument powinien prowadzić do jasnej aktualizacji, a nie rodzinnej kłótni. Zachowaj informację o tym, co wcześniej zapisano w drzewie, wyjaśnij, co zmienia nowy dokument, i zaznacz, co nadal wymaga sprawdzenia. Takie podejście okazuje szacunek krewnemu, który przekazał wcześniejsze informacje, i pomaga wszystkim zrozumieć, że drzewo genealogiczne to opracowanie, nad którym się pracuje, a nie ostateczny werdykt.
Korekta może świadczyć o trosce
Nowo odnaleziony akt, wpis ze spisu powszechnego, rejestr parafialny, list lub fotografia mogą zmienić datę, imię i nazwisko albo opis relacji. Może to budzić niepokój, zwłaszcza jeśli starszy krewny przekazał pierwotną informację z miłością i przekonaniem. Wcześniejszy wpis nie musiał jednak wynikać z niedbałości. Mógł być najlepszą odpowiedzią, jaką dało się wówczas ustalić.
Potraktuj aktualizację jako uzupełnienie kontekstu, a nie odbieranie komuś czegoś. Dokument może wskazywać, że 2 osoby o tym samym imieniu i nazwisku były różnymi osobami, że w gospodarstwie domowym mieszkał ojczym lub macocha albo że podany rok urodzenia należy określić w szerszym przedziale. Relacja, którą ludzie tworzyli i odczuwali, nadal może mieć znaczenie, nawet jeśli opis w dokumentacji badawczej staje się bardziej precyzyjny.
Profesjonalne wytyczne genealogiczne zalecają podawanie odsyłaczy do źródeł, staranną ocenę dowodów i rozstrzyganie sprzeczności między nimi przed wyciągnięciem uzasadnionego wniosku.1 W pracy nad historią rodziny nie oznacza to, że każdy krewny musi zostać specjalistą. Chodzi o to, by korekta była okazją do życzliwego przedstawienia swojego rozumowania.
Oddziel dokument, opowieść i pytanie
Pomocne drzewo genealogiczne odróżnia 3 przydatne rodzaje informacji. Pierwszy to dokumentacja badawcza: treść konkretnego dokumentu, obrazu lub rejestru oraz wystarczająco dużo szczegółów, by można było ponownie do niego dotrzeć. Wytyczne genealogiczne National Archives odsyłają badaczy do zasad sporządzania opisów bibliograficznych dokumentów tekstowych, mikroform, materiałów audiowizualnych, elektronicznych i dostępnych online.2 Notatka o źródle nie jest ozdobnikiem — pomaga innemu członkowi rodziny zrozumieć, z czym faktycznie się zapoznano.
Drugi rodzaj to opowieść ustna: wspomnienie, rodzinne powiedzenie lub wywiad. Opowieści ustne mogą zachować szczegóły, których nie zawierają żadne dokumenty, takie jak przydomek, przeprowadzka czy atmosfera panująca w domu. Należy oznaczać je jako wspomnienia, podając rozmówcę i datę, jeśli dana osoba zgadza się na ujawnienie swojego nazwiska. Wytyczne Oral History Association zalecają również, by pamiętać o subiektywnym charakterze wywiadów i, w miarę możliwości, weryfikować informacje przedstawiane jako fakty.3
Trzeci rodzaj to pytanie bez odpowiedzi. Zamiast po cichu zmieniać przypuszczenie w fakt, zapisz „pochodzenie w trakcie weryfikacji” albo „możliwe, że to ta sama osoba”. Dzięki temu zostawisz miejsce na później odnaleziony dokument i nie dopuścisz, by chwilowe przypuszczenie stało się rodzinną opowieścią przekazywaną jako fakt.
Za każdym razem prowadź krótki rejestr zmian
Rejestr zmian to po prostu krótka notatka przy aktualizacji. Daje przyszłym czytelnikom rzetelny obraz powodów zmiany wniosku. Dzięki niemu nie musisz też odtwarzać swojego rozumowania po kilku miesiącach. Poprzedni wniosek nie musi pozostać w głównym widoku, ale może znaleźć się w notatce roboczej jako „wcześniej zapisano jako …”, wraz z uzasadnieniem.
Za każdym razem, gdy dokument zmienia coś istotnego, skorzystaj z tej autorskiej Karty aktualizacji drzewa genealogicznego:
- Osoba lub relacja, której dotyczy zmiana:
- Co wcześniej zapisano w drzewie:
- Co aktualizujemy teraz:
- Nowy dokument lub informacja: podaj tytuł, datę, miejsce i informację, gdzie to znaleziono.
- Co wynika z dokumentu: własnymi słowami przytocz tylko istotny szczegół.
- Dlaczego zmienia to wniosek: wyjaśnij związek między dokumentem a aktualizacją.
- Pewność i pozostałe wątpliwości: potwierdzone, możliwe, sprzeczne albo wymagające weryfikacji.
- Opowieści ustne związane z tą aktualizacją: kto je wspominał, jeśli zgadza się na podanie nazwiska.
- Kolejna weryfikacja lub nierozstrzygnięte pytanie:
- Data i imię oraz nazwisko osoby sporządzającej notatkę:
Formułuj wnioski z umiarem. „Wpis ze spisu powszechnego z 1911 roku potwierdza taki skład gospodarstwa domowego” jest jaśniejsze i łagodniejsze niż „stare drzewo było błędne”. Jeśli 2 dokumenty są ze sobą sprzeczne, odnotuj oba. Wniosek może się zmienić, gdy pojawią się nowe dowody — to normalny element badań, a nie porażka.
Skoryguj opis relacji bez oceniania kogokolwiek
Korekty dotyczące relacji wymagają szczególnej troski. Dokument może zmienić opis więzi biologicznej, prawnej, społecznej lub wynikającej ze wspólnego gospodarstwa domowego. Zanim ogłosisz zmianę szerzej, zatrzymaj się i zastanów, co potwierdzają dowody, a czego nie rozstrzygają. Dokument może potwierdzać jeden element historii, nie wyjaśniając wszystkich osobistych okoliczności, które się z nią wiążą.
Używaj neutralnych sformułowań: „W nowo odnalezionym dokumencie wymieniono …” albo „Aktualizujemy ten opis relacji, ponieważ …”. Nie przypisuj nikomu motywów, nie powtarzaj prywatnych spekulacji i nie zmieniaj wyniku badań w ocenę minionego pokolenia. Jeśli zmiana dotyczy żyjącej osoby, zapytaj ją, zanim udostępnisz dane pozwalające ją zidentyfikować lub wrażliwą opowieść. Kodeks Board for Certification of Genealogists wymaga uzyskania świadomej zgody przed publikacją informacji osobistych, genealogicznych lub genetycznych ujawnionych przez daną osobę, a także wrażliwości przy obchodzeniu się z informacjami o osobach żyjących.1
Nie każdy krewny będzie chciał rozmawiać o aktualizacji. Ktoś może nie chcieć, by wymieniano jego nazwisko, może poprosić o pominięcie jakiejś opowieści albo całkowicie zrezygnować z rozmowy. Uszanuj ten wybór. Można zachować pytanie badawcze bez proszenia kogokolwiek o ujawnianie więcej, niż chce.
Powiadom krewnych wcześnie, krótko i bez obwiniania
Milczenie może sprawić, że niewielka zmiana wyda się tajemnicza. Krótka, prywatna wiadomość często sprawdza się lepiej niż dramatyczne ujawnienie. Zaproś zainteresowanego krewnego do zapoznania się ze źródłem, zanim szerzej opiszesz aktualizację. W przypadku opowieści ustnej ustal wcześniej, co wolno powtórzyć i jak zostanie to oznaczone. Dobre praktyki w zakresie historii mówionej kładą nacisk na wyjaśnienie przebiegu procesu, udokumentowanie świadomej zgody oraz uszanowanie prawa rozmówcy do odmowy rozmowy na określone tematy lub ograniczenia dostępu do wywiadu.3
Możesz wysłać taką wiadomość:
Cześć [imię], znalazłem(-am) dokument, który może zmienić sposób, w jaki opisujemy [osobę lub relację] w naszych badaniach nad historią rodziny. Załączyłem(-am) źródło lub opisałem(-am) je i dodałem(-am) notatkę wskazującą, co jest pewne, a co nadal wymaga sprawdzenia. Nie jest to ocena kogokolwiek ani informacji przekazanych wcześniej. Czy chcesz się z tym zapoznać, zanim zaktualizujemy wspólne notatki? Oczywiście nie musisz brać w tym udziału, jeśli wolisz.
Tak sformułowana propozycja pozostawia wybór adresatowi. Jasno określa też możliwą rolę tej osoby: może przejrzeć dokument, podzielić się wspomnieniem, zasugerować inne źródło albo po prostu odmówić.
Zaznaczaj w drzewie poziom pewności
Rodzinny projekt, który jest stale rozwijany, zyskuje dzięki prostym i konsekwentnym oznaczeniom. Możesz używać określeń „zapisano w źródle”, „wspomnienie rodzinne”, „sprzeczne dowody” i „pytanie do przyszłych badań”. Celem nie jest stworzenie wrażenia, że drzewo jest niedokończone, lecz pokazanie, jak pewne są poszczególne informacje.
Po zakończeniu aktualizacji podziękuj osobie, która znalazła dokument, oraz osobie, która podzieliła się wcześniejszą opowieścią. Obie mogły pomóc posunąć badania naprzód. Po dobrej korekcie pozostaje ślad, który mówi w istocie: to wiedzieliśmy, tego się dowiedzieliśmy, a o to nadal z szacunkiem pytamy.
Jeśli chcesz skorzystać z opcjonalnego miejsca do prowadzenia wspólnego projektu drzewa genealogicznego, odwiedź Drzewo genealogiczne MemContinuity.
